Ściągi

Język polski - romantyzm

Romantyzm
W Europie w okresie tym nastąpił bunt przeciw systemowi feudalnemu. Cała epoka mieściła się między dwoma „burzami” historycznymi: Rewolucją Francuską a Wiosną Ludów. Była to krótka epoka. Inaczej było w Polsce. Trwał on w latach 1818 (rozprawa „O klasyczności i romantyczności”) - 1860 (śmierć największych polskich twórców Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego). Rozwojowi romantyzmu sprzyjało rozdarcie Polski między zaborców. Ideologie romantyzmu bardzo sprzyjała działalności antyzaborczej.

1. Sztuka

Architektura
Romantycy budowali często ogromne „zamczyska”, które miały nawiązywać do średniowiecza. Ściany często były zdobione zdobione malowidłami z postaciami przodków.
Malarstwo:
· dynamika
· swoboda kompozycji
· bogactwo kolorów i efektów świetlnych
· ekspresyjność
· dominują sceny batalistyczne i pejzaże
· natura głównym tematem
· wizyjność przedstawień
· postacie i sceny metaforyczne, fantastyczne, wręcz nierealne
· orientalizm
Malarze :
· Eugene Delacroix (Francja)„Dante i Wergiliusz w piekle” „Kobiety angielskie” „Rzeź na Chios”
· Theodore Gericult (Francja) „Tratwa Meduzy”
· Caspar David Friedrich (Niemcy) „Krzyż w górach” „Walcownia” „Wschód księżyca nad morzem”
· William Blake (Anglia) ilustracje do księgi Hioba, miedzioryt: „Starożytne dni”, „Boska komedie Dantego”
· Francisco Goya (Hiszpania) „Gdy rozum śpi, budzą się demony” „Saturn pożerający swe dzieci” „Rozstrzelanie powstańców Madryckich” „Dom głuchego”
· William Turner „Zachód słońca” „Deszcz para i szybkość” „Upadek Kartaginy” „Burza śnieżna”
· Thomas Goinsborough - portrecista oraz pejza¿ysta.
· Richard Wilson
· John Constable - pejzażysta „Dolina w Dedham” „Zatoka w Weymouth” „Wóz z sianem”
· Prerafaelici bractwo zrzeszało 7 członków , których celem było wstrząśnięcie sztuką angielską. Ich malarstwo znajdowało się pod presją literatury, a głównie poezji.
Polska
· Rodakowski
· Michałowski Piotr „Seńkko”
· Orłowski
Muzyka:
· Franz Schubert : „Król Olch” „Pstrąg” „Małgorzata przy kołowrotku”
· Robert Schumann zafascynowany fortepianem, muzyka nasycona poezją: „Liederkreis” „Miłość i życie kobiety” „Karnawał”
· Johannes

2. Cechy literatury romantycznej
· Irracjonalizm jest to pogląd charakterystycznych dla filozofii romantycznej. Przeciwstawia się racjonalnemu poznaniu świata. Nakazuje szukać prawdy za pomocą środków pozarozumowych (instynkt, wiara, przeczucie)
· Fantastyka ogół nadprzyrodzonych , niezwykłych zjawisk i istot, które pojawiają się w romantycznej literaturze.
· Tajemniczość jest częstym elementem w literaturze tej epoki.
· Orientalizm Zachwyt tradycjami i obyczajami wschodnimi (arabskim, perskimi, chińskimi, japońskimi)
· Ludowość jedną z naczelnych zasad romantyków był zwrot ku ludowym korzeniom. Wykorzystano wiele starych podań, i legend. Niektóre gatunki literackie wywodzą się z ludowości.
· Historyzm częstym źródłem motywów literackich była historia własnego narodu. Częstym zabiegiem było przenoszenie akcji w czasy średniowieczne.
· Mistycyzm typowa postawa przedstawicieli tej epoki. Postawa ta zakłada możliwość duchowego kontaktu z bóstwem. Stąd często pojawiają się zjawy duch prorocze sny,
· Mesjanizm przypisywanie jednostce lub narodowi misji posłannictwa wobec ludzkości. Jednostka ta dla idei ogólnej poświęca własne życie. Naród natomiast cierpi za inne kraje, aby okupić ich winy.
· Indywidualizm poczucie odrębności i wyizolowanie człowieka. Jest to bardzo ważna cecha bohatera romantycznego.
· Faustyzm bohater pragnący poznać sens życia. Chce być wszech wiedzący oraz wiecznie młody. Za ta wartości może nawet zaprzedać swoją duszę.

3. Filozofia
W procesie poznawania świata nie należy kierować się rozumem, lecz uczuciami, wyobraźnią oraz instynktem. Duch góruje nad materią, ponieważ świat ma wymiar duchowy a materia to rzecz drugorzędna. Poezja natomiast jest wyrazem geniuszu, a nawet elementem boskości w człowieku.
W Polsce największy wpływ wywarła filozofia Niemiecka.
· Johann Gottlieb Fichte głosił idealizm subiektywny. Postuluje wieczną czynność, a bierność jest źródłem zła. Przedstawia argumenty dowodzące wyższości narodu germańskiego. Mamy tu do czynienia z nacjonalizmem.
· Friedriech Wilhelm von Schelling uważa, że natura jest podstawowym argumentem, bytem absolutnym. Intuicja i wiara ważniejsze od rozumu w poznawaniu świata.
· Georg Wihelm Hegel jest najważniejszym filozofem niemieckim romantyzmu. Stworzył heglizm - system pojmowania świata. Podstawową kategorią jest duch, a historia jest drogą ducha do doskonałości. Hegel ujął rozwój świata w formie triady: każda teza ma swoją antytezę, a z niej wyłania się synteza. Synteza rodzi się ze starcia przeciwieństw, dlatego przyroda musi być zmienna.

4. Twórcy
· George Byron twórca wielu powieści poetyckich: „Giaur” „Korsarz” , oraz dramatów „Manfred i Kain”
· Walter Scott znany jako twórca szybkich emocjonujących powieści: „Waverley” „Ivenhoe”
· James Macpherson zasłynął jako autor „Pieśni Osjana”. Począttkowo ogłosił on, że są to zabytki literatury celtyckiej. później jednak okazało, że on sam jest ich autorem.
· Jaen Jacob Rousseau jako twórca sentymentalizmu, został uznany z prekursora romantyzmu.
· Aleksander Dumas autor znanych powieści historycznych: „Hrabia Monte Christo” „Józef Balsamo”
· Aleksander Puszkin autor wielu utworów poetyckich, a także słynnego poematu Eugeniusz Oniegin - opowieści o zmarnowanym człowieku”.
· Johan Wolfgang Goethe prekursor romantyzmu, stworzył tak ważne utwory jak: „Faust” „Cierpienia młodego Wertera”
· Friedrich Schiller autor dramatów „Zabójcy” „Maria Stuart”
· Victor Hugo zwany największym romantykiem francuskim. Pisał przede wszystkim powieści: „Nędznicy” „Pracownicy morza”, lecz również dramaty („Crommwell”) i poezje.

5. Polscy romantycy
· Maurycy Mochnacki - wybitny krytyk literacki i teoretyk romantyzmu.
· Antoni Malczewski - autor poematu poetyckirgo „Maria”
· Aleksander Fredro
· Adam Mickiewicz
· Juliusz Słowacki
· Zygmunt Krasiński
· Cyprian Kamil Norwid
· Wincenty Pol
· Ryszard Berwiński
· Józef Kraszewski