Ściągi

Historia (1803-1885)

1803 – Napoleon odsprzedał rządowi USA Luizjanę

1807 – zakaz przewozu niewolników

1818 – USA uzyskuje od Wielkiej Brytanii północną Dakotę (tereny na południu – dobre gleby, ciepły klimat, uprawa bawełny, trzciny cukrowej, tytoniu - plantacje

1819 – USA kupuje od Hiszpanii Florydę

1831 – powstanie niewolników  w Wirginii pod wodzą Nata Turnera – zakończyło się klęską

1836 – osadnicy USA ogłosili niepodległość Teksasu

1841 – powstała Pieśń Niemców – później hymn Niemiec

1845 – połączenie Teksasu ze Stanami Zjednoczonymi – to spowodowało wojnę  meksykańsko-amerykańską

1846-1848 –  meksykańsko-amerykańska; w jej wyniku Meksyk stracił Teksas i cały kraj na zachód od Teksasu

1859 – na czele zbrojnego oddziału John Brown (przeciwnik niewolnictwa z Kansas) zaatakował skład z bronią w stanie Wirginia (planował rozdać broń niewolnikom i wszcząć powstanie) – rozbito oddział a jego skazano na śmierć

1860 – prezydentem USA został Abraham Lincoln (walczył o zniesienie niewolnictwa)

1861-1865 – wojna secesyjna (patrz niżej)

1861 – demokraci w odpowiedzi na Lincolna: 11 stanów południowych dokonał secesji (wystąpienia z Unii Północnoamerykańskiej) i utworzyło Konfederację – Skonfederowane Stany Ameryki – ich prezydentem Jefferson Dawis; przyjęli nową konstytucję stolicę Richmond (w Wirginii), rozpoczęli działania wojenne (atak na fort Sumter w płd. Karolinie – siedziba unitów)

1861 – na tron pruski wstąpił Wilhelm I zwolennik zbrojnego rozprawienia się z Austrią – wprowadził reformy (3-letni okres służby wojskowej, zwiększenie stanu armii, zaopatrzenie armii w nowoczesną broń) – z powodu tego wybuchł konflikt król sejm

1862 – w USA ogłoszono ustawę o osadnictwie: każdy obywatel zamierzający osiedlić się na kolonizowanych ziemiach , mógł niemal za darmo kupić ziemię wielkości ok. 60ha do samodzielnej uprawy (co spowodowało poparcie dla Unii i napływ emigrantów)

1862 – Lincoln ogłosił akt o  zniesieniu niewolnictwa(najpierw w zbuntowanych stanach, 3 lata później na pozostałym obszarze)

1863 – decydująca faza wojny secesyjnej – gen. Ulisses Grant (dowódca wojsk Unii) odniósł zwycięstwo pod Vickburgiem (odciął łączność wsch. i zach. Południa)

1863 – Rosja wysłała flotę do portów amerykańskich (chciała przeszkodzić w Brytyjskim handlu)

1863 VII 22 – w Londynie zwołano wiec robotniczy dla poparcia walczących Polaków

1864 –  gen. Grant oblega Richmond, gen. William Sherman dotarł do Zatoki Meksykańskiej, a potem dotarł do Wirginii, gdzie połączył się z Grantem

1864 – Prusy interweniują zbrojnie w Szlezwiku i Holsztynie, przyłączyła się Austria, po kilku m-cach dania została zmuszona prosić o pokój (Prusy okupowały Szlezwik, Austria Holsztyn)

1864 IX 28 – na wiecu w Londynie zwołano Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników – I międzynarodówka – robotnicy ang., niem., włos., pol.

1864 – ustalono po raz pierwszy prawo robotników do walki strajkowej (Francja)

1865 IV 9 – gen. Lee podpisał Akt Kapitulacji Wojsk Południa

1866 – Bismarck chce wojny z Austrią, zjednuje sobie sojuszników; wojska Pruskie wkroczyły do Holsztynu, a Austria wycofuje się stamtąd, powstają 2 wojskowe bloki

1866 – Pokój Praski; Austria – Prusy – Austria musi zapłacić odszkodowanie wojenne, zgodziła się na włączenie Szlezwiku i Holsztynu do Prus i Wenecji do Włoch

1866 – wojska pruskie (dow. gen. Helmut Von Moltke) rozpoczęły ofensywę; pokonali sojuszników Austrii, pokonali Austrię w bitwie pod Sadową , zajęli Pragę i Brno

1867 – USA odkupiło od Rosji Alaskę – dr Henryk Kałussowski dokonał zakupu od rosyjskiego ambasadora w Waszyngtonie

1868 – w Hiszpanii wybucha rewolucja (obrano Izabelę II)

1869 – W Saksoni powstała Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (kontynuowała politykę związku komunistów i oparła się na teorii marksistowskiej; na jej czele: Bebel, Liebkecht

1869 – wynalezienie maszyny rotacyjnej

1870 – papież ogłosił dogmat o swojej nieomylności w sprawach wiary

1870 VII – Francja wypowiada Prusom wojnę

1870 IX 2 – armia Francuska kapituluje otoczona w Senadzie

1870 IX 4 – na wieść o wydarzeniach w Senadzie w Paryżu wybucha rewolucja – proklamowano powstanie III Republiki; po obaleniu cesarstwa utworzono Rząd Obrony Narodowej

1870 IX 5 – Pruska Socjalistyczna Partia Robotnicza ogłasza manifest

1870 IX 18 – wojska pruskie okrążyły Paryż, Komuna Paryska

1871 I 18 – w Lustrzanej Sali w Wersalu władcy krajów niem. ogłosili powstanie Cesarstwa Niemieckiego – cesarz Wilhelm I – Rzesza Niemiecka

1871 III 28 – Komitet Centralny Gwardii Narodowej przekazał swoją władzę w ręce Komuny

1871 V 10 – we Frankfurcie nad Niemnem podpisano traktat pokojowy Prusy + Francja (Francja utraciła na rzecz Niemiec Alzację i Lotaryngię, płaci mld Franków w złocie – do chwili zakończenia spłaty niem. wojsko okupuje płn. część kraju

1871 V 21-28 – Krwawy Tydzień – ostatnie walki w Paryżu, komuna upadła 

1871 – Konstytucja Rzeszy Niemieckiej

1878 –Bismarck zakończył Kulturkampf , bo zdał sobie sprawę, musi pójść na ugodę z papieżem (potrzebował głosów partii centrum w parlamencie)

1885 – wynaleziono linotyp

Abolicjonizm – ruch społeczny domagający się zniesienia niewolnictwa murzynów

Anarhizm( nihilizm) – zniesienie państwa i jego organów

Cmentarz Pere Lachaise – ostatni etap obrony

Czarne kodeksy – próbowały wskrzesić niewolnictwo

Czerwony Sztandar – symbol Komuny

Depesz Emska – depesza Wilhelma I o rozmowach francuskiego ambasadora w sprawach Hiszpanii, była obraźliwa dla Francuzów co spowodowało wojnę franc.-prus. 

Emancypacja – walka kobiet o zrównanie ich praw z mężczyznami

Frakcje – ugrupowania przedstawicieli partii w parlamencie

Liberałowie – zwolennicy usunięcia resztek feudalizmu

Manifest Inauguracyjny – napisany przez Karola Marksa program organizacyjny I Międzynarodówki (robotnicy powinni prowadzić walkę klasową bo to jedyna droga do polepszenia ich bytu, wyzwolenie narodów uciskanych

Marksiści  głosili cechy imperializmu

Menonici –sekt protestancka

Monopole – zrzeszenie przedsiębiorstw takich jak kartele

Nevilly – most – walka Komuny (wygrali) z wersalczykami

Kartel – umowa samodzielnych przedsiębiorstw tej samej gałęzi produkcji, która reguluje sprawy zakupu, produkcji i zbytu

Katechizm Rewolucjonisty –  cele nihilizmu –  Nieczajew

Koncern – zw. Przedsiębiorstw różnych gałęzi produkcji, wytwarzających ostatecznie jeden rodzaj towarów

Kongres – najwyższa władza Międzynarodówki

Konserwaliści – przeciwnicy wszelkich zmian, bronili interesów wielkiej własności

KU-KLUX-KLAN – zał. 1865, Tenessee, zwalczali równouprawnienie murzynów

Kwakrzy – sekta protestancka

Okres prosperity – pomyślny okres gospodarczy

Oligarchia Finansowa – nowa gr. społ. mająca decydujący głos w sprawach przemysłu i polityki państwa    

Proudhoniści – uważali, że walka o niepodległość Pol. nie powinna obchodzić robotników

Rada Generalna – urzędowała w przerwach między kongresami

Syndykat – zw. Przedsiębiorstw, które zachowują samodzielność wytwórczą i prawną, lecz mogą kupować i sprzedawać surowce tylko przez związek

Trade unions – ang. ruch robotniczy w Londynie

Trust – zw. Przedsiębiorstw jednej gałęzi produkcji, jest podporządkowany wspólnemu zarządowi

Bakunin Michał – pzew. Międzynarod. Przym. Socjalistycz. Demokracji, jego poglądy to anarchizm (nihilizm w Rosji)

Bazaine Achilles – dowódca Francuzów w wojnie z Prusami

Bismarck Otton – premier niem. konserwatysta, ref. Armii, cel: zjednoczenie Niemiec

Flourens Gustaw – „Rycerz bez skazy”, działacz Komuny, został zamordowany przez wersalczyków

Frankil Leon – na czele Ministerstwa Pracy (Komuna)

Hobson John – ang. badacz, krytykował powstawanie monopoli

Jastrzębski Leon – kapitan konfederacji, burmistrz stolicy Luizjany

Karge Józef – rozbił pod Bolivar kawalerię konfederatów gen. Forresta

Krzyżanowski Włodzimierz – dowodził w bitwie pod Gettysburgiem

Lassale Ferdynant – teoretyk ruchu robotniczego

Lecomt Claude – dał rozkaz strzelania do lud. Paryża broniącej artylerii Gwardii Narodowej wojskio odmówiło, rozstrzelany

Mac Mahon –  dowódca francuski w wojnie z Prusami

Nieczajew – Katechizm Rewolucjonisty - cele nihilizmu

Okołowicz August – dow. rejonu Asnieres

Puławski Kazimierz wprowadził w USA taktykę polskiej jazdy

Rażałowski Włodzimierz – sztab J. Dąbrowskiego, po upadku Komuny zbiegł do Anglii  

Rogowski Hilary – dow. obroną fortów Hautes-Bruytes i Ivry, skazany na śmierć

Rolow-Miałowski Karol – kapitan Unii i uczestniczył w walkach o niepodległość Kuby

Thiers Adolf – stanął na czele nowego rządu, przystąpił do likwidacji skutków oblężenia Paryża

Thomas Jackson – gen. z Południa

Tomaszewski Staś – dow. obroną fortu Moulin-Saquet, rozstrzelany po upadku komuny

Varlin Eugeniusz – organizator oświaty (Komuna)

Wehler Hans – badacz imperializmu

Wróblewski Walery – organizował kawalerię, obiął dow. fortów połud., skazany na śmierć ukrywał się w Londynie